Protez

Dişlerin ve çevre dokuların çeşitli nedenlerle madde kaybına uğradığı ya da tamamen yok olduğu, yani kaybedildiği durumlarda, onları onarmak ya da yerine konması için kullanılan, hazırlanmış materyallere protez adı verilir.

Protezin Amacı Nedir?
Protezde, hastanın kaybolan fonksiyonları tekrar kazandırılmaya çalışılırken, aynı zamanda bozulan konuşmasının da düzeltilmesi ve estetik görünümün de daha iyi olması amaçlanmaktadır. Böylelikle büyük oranda kaybedilen ağız sağlığı düzeltilirken toplum içinde eksik ya da harap olmuş dişlerle yaşamak zorunda kalan bireylerin psikolojik açıdan da desteklenmesi sağlanır. Çünkü bu şekilde yaşamlarını ( bir süre de olsa ) sürdürmek zorunda kalan bireyler, öncelikle gülmeyi unuturlar.

Bu da fonksiyonel bozuklukların yanı sıra, insanlarda kendine güven duygusunun zedelenmesine neden olur. Bu tip hastalara yapılan çeşitli protezlerle insanların yaşam kalitesinin yükseltilmesi amaçlanır.

Harap Olmuş Dişler Nasıl Korunur?
Yıllar boyunca insanların yemek yeme, çiğneme, yutkunma ve geceleri bazı nedenlerle diş gıcırdatmaları sonucunda, dişler farklı oranlarda aşınırlar. Ayrıca çürükler ve kaza sonucunda dişlerin bazı bölümlerinde kırılmalar oluşur. Bu gibi durumlarda, kron adı verilen protezler ile dişlerin kaybolan yapıları, tekrar yerine konur. Bu kronlar porselen, akril ya da diş hekimliği için özel olarak üretilmiş olan metal alaşımları kullanılarak yapılır. Diş hekimliğinde son dönemdeki gelişmeler bu yapıların son derece doğal görünmesini sağlayabilmektedir.

Dişlerin kaybedilmesi sonucunda yapılan protezler genel anlamda iki türlüdür:

Ağızda kalan dişlerin üzerine yapılan ve hasta tarafından çıkartılamayan kron, köprü gibi SABİT PROTEZLER
Hasta tarafından istenildiği zaman takılıp çıkartılabilen HAREKETLİ PROTEZLER

SABİT PROTEZLER
Dişte yapılan preperasyon sonrası alınan ölçülerden elde edilen modeller üzerinde hazırlanan yapıların, ağıza uyumlanarak, dişin üzerinde sabit olarak kalacak şekilde yapıştırılması ile oluşturulan protez çeşitleridir.

Sabit Protezlerin Avantajları
.Protezler hasta tarafından çıkartılamadığı için gizlidir.
.Genellikle hareketli bir protezden daha doğal ve estetiktirler.
.Hareketli protezlerden daha iyi çiğneme sağlarlar.
.Damağın arkasına ya da dilin altına uzanan protez materyali içermez.

Sabit Protezlerin Dezavantajları
.Köprülere dayanak olacak sağlıklı komşu dişler prepare edilmek zorunda kalınır.
.Potansiyel diş eti rahatsızlığı artar.
.Diş eti çekilmesi gibi uzun zaman estetiğinde sorunlar oluşabilir.
.Köprü etrafındaki bakterilerin toplanabileceği kısımlar yüzünden ağız hijyenini korumak zordur.
.Birden fazla diş eksikliğinde, eksik alana en yakın dişlerin dayanak olarak kullanılması ile boşlukların telafi edildiği ve daimi olarak ağızda kalan yapılara köprü denir. Ancak, dayanak olarak kullanılacak dişler sağlıklı ve üzerlerine gelecek kuvvete dayanacak kadar da yeterli mesafede olmalıdır.

HAREKETLİ PROTEZLER
TOTAL (TAM) PROTEZLER Ağızda dayanak olarak alınacak hiç diş kalmamışsa, kuvvet iletimi, destek ve tutuculuk protezin doku yüzeyine oturmasıyla sağlanır. Tamamen doku destekli protetik uygulamalar total protez olarak adlandırılır Ağzındaki tüm dişlerini kaybetmiş hastalara total(tam) protezler uygulanabilir. Gelişen teknolojiyle birlikte total protezler artık dişsiz ağızlar için tek şans olmaktan çıkmıştır. İmplant uygulamaları sayesinde hiç dişi olmayan hastalara bile sabit protez alternatifleri sunulabilmektedir.

PARSİYEL (BÖLÜMLÜ PROTEZLER)
Kısmi diş eksikliğinde, akrilik ve metal kombinasyonu ile yapılan kroşe(kanca) adı verilen metal kısım ile dişe tutunmayı sağlayan hareketli protezlerdir. Tam ve bölümlü protezler eksik dişlerin tamamlanması, kaybolan fonksiyon, fonasyon ve estetiğin sağlanması ve ağızda kalan doku ve dişlerin sağlığının, devamlılığının korunması amacıyla yapılan apareylerdir. Total ve parsiyel protezlerin hareketli olması sebebiyle hasta tarafından yapılacak olan temizlik, hastanın ve protezin sağlığı açısından çok önemlidir. Hastaların protez kullanırken dikkat etmesi gereken noktalar şunlardır:

.Her yemekten sonra protezlerin iç ve dış yüzeylerini bir diş fırçası ve sabun kullanarak fırçalayınız.
.Protez temizliğinde özel olarak üretilen tablet ve solüsyonları üretici firmanın talimatlarına göre kullanabilirsiniz.
.Protezlerinizi temizledikten sonra ağız içini ve dişiz kısımları da yumuşak bir diş fırçası yardımıyla temizlemek gerekir.
.Protezlerinizi çıkardığınızda su dolu bir kap içinde saklayınız.
.Belli aralıklarla düzenli olarak diş hekiminize kontrole gidiniz.

HASSAS BAĞLANTILI PROTEZLER
Hareketli protezlerde kroşe olarak adlandırılan ve protezin tutuculuğunu sağlamak için kullanılan metal parçaların yerine kullanılan sisteme hassas tutucu denir. Dişsiz bölgenin önündeki dişler kaplamadaki gibi işlemlerden geçirilerek hassas tutucuların sabit parçası bu dişlere yapılan kaplamaya sabit olacak şekilde döküm olarak yapılır. Hareketli parçada yapılacak olan hareketli protezde yer alır. Kroşeler dışında hareketli parça, hareketli protezde tarif edildiği şekilde yapılır.

Bu protezlerin en büyük avantajı; estetik ve tutuculuğun daha iyi olmasıdır ayrıca kroşelerin yol açabileceği yiyecek birikimleri sonucu ortaya çıkacak çürük ve diğer problemlerin oluşması önlenmiş olur.

Sağlıklı bir ağız (özellikle dişler, dudaklar ve dil) konuşma, tat alma, sindirim gibi hayati fonksiyonlar için ilk şarttır.